• chirurgen1

    Nut en noodzaak van rolmodellen

    De orde voor medisch specialisten positioneert de universitair medisch specialist (ums) als rolmodel, zie http://www.orde.nl/pijlers/beroepsbelangen/universitair-medisch-specialist/positionering/onderwerpen/algemeen-positionering-ums.html

    Een rolmodel is “een persoon of een type persoon of persoonlijkheid, die een voorbeeldfunctie vervult voor een bepaalde groep mensen”. Rolmodellen geven het (goede) voorbeeld. Omdat het voorbeeld een bepaalde eigenschap of kwaliteit bij uitstek vertegenwoordigt, wordt het nagevolgd.
    Hoe belangrijk is het nu eigenlijk om een diversiteit aan rolmodellen te hebben? Je zou denken dat een ‘universitair medisch specialist’ een neutrale uitgangspositie is waar diversiteit geen rol bij speelt. Als alle rolmodellen mannen van Nederlandse afkomst zijn, zou dat toch geen verschil maken voor de kwaliteit, voor kennis en vaardigheden en voorbeeldgedrag… Echter, om invloed te hebben is het wel degelijk belangrijk dat rolmodellen niet steeds hetzelfde ‘sociale type’ zijn maar divers.

    1. Herkenning en identificatie
      “Als het gedrag van een rolmodel haalbaar lijkt, dan werkt zo iemand inspirerend […]. Als het rolmodel op jou lijkt en je je identificeert met die persoon […], kan dat voor identificatie zorgen”, zegt sociaal psycholoog Saskia Schwinghammer op http://www.maroc.nl/forums/cultuur/273762-rolmodellen.html . Zo komen we tot de eerste functie van rolmodellen in een organisatie: ze spiegelen een type en zorgen voor identificatie, herkenning en het gevoel erbij te horen. Zoals het gezegde ‘soort zoekt soort’ meldt, identificeren we ons makkelijker met iemand die op ons lijkt, dus bijvoorbeeld met iemand die dezelfde dingen leuk vindt, dezelfde opleiding heeft gevolgd, dezelfde afkomst heeft of hetzelfde geslacht.
    2. Keuze in identificatiepatronen
      De tweede functie van rolmodellen in een organisatie is de grotere keuze in identificatiepatronen: niet alleen voor eigenschappen, ook voor gedrag. Zo bezien zijn er in veel medische specialismen nog steeds te weinig rolmodellen voor vrouwelijke artsen: vrouwen die op hogere posities zitten en die door hun rolmodel-zijn inspirerend werken voor vrouwen in opleiding. Vrouwen op hogere posities kunnen een bevestiging vormen voor het feit dat de top bereikbaar is voor meerdere sociale types: “als zij dat kan, kan ik dat ook”.
    3. Beter voor diverse instroom en doorstroom
      Als derde willen we de sluisfunctie noemen als argument voor de goede werking van diverse rolmodellen. Het is ook belangrijk voor de instroom en doorstroom van vrouwen in de organisatie. Als de (midden-)managers divers talent kunnen herkennen, dragen zij bij aan diverse instroom, en zeker ook diverse doorstroom binnen organisaties. Meestal benoemen managers namelijk kandidaten die op henzelf lijken en nemen geen risico om iemand te benoemen die ze niet goed begrijpen of die zaken heel anders zou aanpakken. Managers die hun gekleurde bril kunnen afzetten, zo ook ander talent dan ‘het gewone’ kunnen opsporen en deze mensen laten doorstromen, zorgen voor meer diversiteit in het personeelsbestand en zetten een nieuwe stap op weg naar een creatievere organisatie.
    4. Meer wegen naar de gewenste organisatiecultuur
      Last but not least wijzen we hier graag op de manager als cultuurdrager. De leidinggevenden van een organisatie hebben veel invloed op de organisatiecultuur. Zij geven richting aan de gewenste normen die gelden binnen een organisatie en kunnen dat door middel van voorbeeldgedrag ondersteunen. Voor de functie als rolmodel geldt ook hier dat diversiteit leidt tot een breder scala aan voorbeeldgedrag dat de gewenste normen ondersteunt en daarmee tot meer herkenning en inspiratie bij het aanstormend vrouwelijk talent.

    Van de genomineerden voor Toparts 2014 was de helft vrouw! Winnaar was Denise Eygendaal, orthopeed in het  Amphia Ziekenhuis Breda. Een aios orthopedie zegt over haar: ‘Ze is het ultieme rolmodel voor een moderne (vrouwelijke) orthopedisch chirurg in opleiding’.