• patientveiligheid Vervrouwelijking van medische zorg: gunstig voor patiëntveiligheid!

    Patiëntveiligheid is een thema dat aan de orde van de dag is in ziekenhuizen. In diverse rapporten en beleidsnota’s over patiëntveiligheid komt het woord ‘man’ of ‘vrouw’ nauwelijks voor, al helemaal niet in relatie tot de persoon van de ziekenhuisspecialist. Is patiëntveiligheid inderdaad een sekseneutraal gegeven?

    Er is aanleiding om te denken dat er invloed uitgaat van de vervrouwelijking van de medische zorg op het denken over en omgaan met patiëntveiligheid. Daarmee is patiëntveiligheid dus geen sekseneutraal gegeven. Bij een recent promotie onderzoek over patiëntveiligheid bij arts-assistenten chirurgie zijn seksespecifieke resultaten gevonden. 35% van de chirurgen in opleiding is vrouw. In heel Nederland blijken vrouwen structureel lagere scores dan mannen toe te kennen aan de patiëntveiligheidscultuur in hun ziekenhuis oftewel: de percepties van het veiligheidsklimaat verschillen veel tussen mannen en vrouwen.

    Gesteld kan worden dat vrouwen een hoger bewustzijn hebben van patiëntveiligheid en meer actiebereidheid hebben om daarmee aan de slag te gaan. Echter, zij zitten vaak nog niet in de positie waarin ze dat kunnen doen of beïnvloeden. Dit vormt wellicht ook de verklaring waarom de percepties van het veiligheidsklimaat zo verschillen en vrouwen duidelijk minder tevreden zijn. Uit onderzoek blijkt dat gelijke invloed op de werkvloer pas optreedt als het percentage vrouwen circa 30% van een team is. In chirurgenteams is dat echter nog nauwelijks het geval, een vrouw is eerder een enkeling in een mannelijk team. Het ontbreken van zeggenschap kan een van de verklaringen zijn voor de zoveel kritischer opstelling van vrouwen. Mannelijke chirurgen blijken zich vaker denigrerend op te stellen naar OK-assistenten, niet alleen de oudere chirurgen maar juist ook de jongere die zich nog moeten bewijzen. Dat komt de veiligheid niet ten goede! Vrouwelijke chirurgen doen dat niet of veel minder, stellen contacten in onze Epione.info omgeving.

    De toekomst vraagt om meer niet-technische vaardigheden ook voor chirurgen. Competenties als leiderschap, besluitvaardigheid, communicatie en teamwork nemen in belang toe. Ben je in staat een blik te hebben op het zorgproces als geheel? Waar bij mannelijke specialisten meer accent ligt op technische vaardigheden, brengen vrouwen een andere sfeer in. Dit betekent bijvoorbeeld dat zij zich niet hoeven te bewijzen door alles zelf te doen of te kunnen; zij onderkennen hun eigen grenzen en kunnen gaan voor de beste zorg voor de patiënt waarbij ze zichzelf opzij zetten. Er is meer aandacht voor onderlinge chemie en goede overdracht.

    Samenwerking is belangrijker dan ego. Patiëntveiligheid vraagt een mindshift. Het is niet langer “patiëntenzorg staat voorop, samenwerking komt op de tweede plaats” maar: “samenwerking = de beste patiëntenzorg”. Oftewel de vervrouwelijking van de medische zorg is gunstig voor de patiëntveiligheid!